Learner aid: noun · [អង់] — From Sanskrit and Paliសំឡេងអានប្រហាក់ប្រហែល។ អត្ថន័យជាភាសាខ្មែរ។
អវយវៈ, រូប, តួរូប, កាយ, រាងកាយ, ខ្លួន, ខ្លួនប្រាណ; ភាគ; ចំណែកនៃរាងកាយ; ប្រភេទ; សេចក្ដីដែលចែកឱ្យឃើញចំនួន; រូបសេចក្ដី; លក្ខណៈ; ហេតុ, ការណ៍, ដើមហេតុ។
អវយវៈ, រូប, តួរូប, កាយ, រាងកាយ, ខ្លួន, ខ្លួនប្រាណ; ភាគ; ចំណែកនៃរាងកាយ; ប្រភេទ; សេចក្ដីដែលចែកឱ្យឃើញចំនួន; រូបសេចក្ដី; លក្ខណៈ; ហេតុ, ការណ៍, ដើមហេតុ។
រូបកាយ, រូបអង្គ, ខ្លួនប្រាណ, តួខ្លួន។
អវយវៈសម្រាប់បង្កើតកូន (អង្គជាត)។
បុត្រី (កូនស្រី)។
បុត្រា (កូនប្រុស)។
ទីលាន; ទីទួល; ទីលានឬទីវាលសម្រាប់លេងល្បែង, ទីលានកីឡា។ឡា។ (ព.ប្រ.) កិលេស, មន្ទិលឬគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត។
(ម.ព. អង្គណ)។
បញ្ញត្តិដោយមានហេតុជាគ្រឿងកំណត់; ហេតុឬលក្ខណៈដែលលើកឡើងជាគ្រឿងកំណត់បាន។
(ព.វ.) មេរៀនដែលប្រែពីភាសាខ្លួនទៅជាភាសាដទៃ។
ការស្ទាបអង្អែលខ្លួនប្រាណ។
ការលះបង់ខ្លួនឱ្យទានទៅស្មូម។
អវយវៈតូចនិងធំ, ប៉ែកឬភាគតូចធំនៃរាងកាយ។
(ម.ព. អង្គប្បច្ចង្គ)។
ការប្រហាររូបកាយ (មានវាយ, កាប់ជាដើម)។
(ម.ព. អង្គប្បហារ)។
វិកលអវយវៈ (មានឆែបមាត់, ខ្វាក់ភ្នែកជាដើម)។
ពិការអវយវៈ (មានបាក់ដៃ, បាក់ជើងជាដើម)។
ដំណើរផ្សេងរូបកាយគ្នា, ដំណើរមានរូបកាយខុសគ្នា, ការបែកឬបាក់អវយវៈ។
ខ្យល់ដែលបក់ទូទៅតាមអវយវៈតូចធំ ឱ្យកម្រើកកាយកម្រើកវាចាបាន (ហៅ អង្គានុសារី ក៏បាន < អង្គ + អនុសារី)។
មន្ត្រីថ្នាក់ខ្ពស់ជាអ្នកប្រឹក្សាការផែនដីជាមួយនឹងព្រះរាជា។
សភានៃពួកអង្គមន្ត្រី។
(ម.ព. អង្គពិកល)។
(ម.ព. អង្គពិការ)។
ដំណើរឬលំនាំងាកបែរ, កម្រើក, លើកដាក់នៃអវយវៈ (មានវាសដៃ, លើកជើងជាដើម)។
(ម.ព. អង្គវិក្ខេប)។
វិជ្ជាទាយលក្ខណៈរូបកាយ។
(ម.ព. អង្គវិជ្ជា)។
តំណឬសន្លាក់នៃអវយវៈ។
កំណប់ទ្រព្យស្មើដោយខ្លួនប្រាណ គឺចំណេះវិជ្ជាដែលបានរៀនចេះចាំហើយជាប់នៅនឹងប្រាណជានិច្ច :
“វិជ្ជាគ្រប់យ៉ាងជាអង្គសមនិធិ។”
ការប៉ះ, ទង្គុក, ទង្គិចត្រូវរាងកាយគ្នា។
ប្រភេទប្រាប់ដំណើរដាច់ឬជាប់សីល (ដូចយ៉ាង បាណាតិបាត មានអង្គ ៥គឺ ១សត្វមានជីវិត; ២ដឹងថាសត្វមានជីវិត; ៣គិតនឹងសម្លាប់; ៤តាំងព្យាយាមនឹងសម្លាប់; ៥សត្វស្លាប់ដោយព្យាយាមនោះ)។
(ម.ព. អង្គាវយវៈ)។
អវយវៈទាំងអស់នៃរាងកាយ។
អង្គជាតព្រះឥសូរឬសិវលិង្គ។
ខ្មែរសម័យបុរាណហៅថ្មដែលធ្វើជារូបសិវលិង្គថា អង្គ (ហៅកាត់ខ្លីមកពីពាក្យ អង្គជាត)។
ទឹកដែលគេស្រោចលើថ្មជាសិវលិង្គនិងឧមាយោនីហើយត្រងយកមក ដែលក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនាជឿថាជាទឹកស័ក្ដិសិទ្ធិប្រកបដោយពរស្រីសួស្ដី។
នាក់; រូប; ខ្លួន; ទ្រង់; លោក (សម្រាប់ប្រើចំពោះតែព្រះពុទ្ធ, ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ, ព្រះពុទ្ធរូប, ព្រះអរហន្ត, ក្សត្រិយ៍, ទេវតាស័ក្ដិធំ, បព្វជិតថ្នាក់ខ្ពស់, ...) :
“ព្រះពុទ្ធគ្រប់ព្រះអង្គ, ...ក្សត្រិយ៍ពីរព្រះអង្គ; មហាថេរច្រើនអង្គ (ប្រើពាក្យ រូប ក៏បាន) ; លុះព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបហេតុនោះហើយ ...។ល។ សម្រាប់ហៅព្រះរាជបុត្រ, ព្រះរាជនត្តាថា ព្រះអង្គម្ចាស់, អ្នកអង្គម្ចាស់។ សម្រាប់ហៅជនដែលជាប់វង្សក្សត្រិយ៍ឆ្ងាយមកហើយថា ព្រះអង្គ, ព្រះវង្ស។”
ខ្លួនលោក។
ខ្លួនឯង។
ល្អអស់ទាំងខ្លួន, មានរូបល្អឥតខ្ចោះត្រង់ណា។
(ម.ព. អង្គមង្គានុសារី)។
(គណិត.) ផ្នែកទាំងសងខាងនៃសមីការ :
“ផ្នែកខាងឆ្វេងហៅថា អង្គខាងឆ្វេងនៃសមីការ ហើយផ្នែកខាងស្ដាំហៅថា អង្គខាងស្ដាំនៃសមីការ។”
(ថ្មរូបឧមាយោនី និមិត្តនាងឧមា ថា បំពង់ខ្ចី; ទឹកដែលស្រោចលើថ្មទាំងពីរប្រភេទនោះ សូមពរស្រីសួស្ដី ... ហៅថា ទឹកអង្គបំពង់ខ្ចី។ ក្នុងសម័យដែលខ្មែរកំពុងកាន់សាសនាព្រាហ្មណ៍ពេញទី, ឥស្សរជននិងប្រជាជន ច្រើនជីកស្រះសាងអង្គទុកជាទីគោរពក្នុងទីប្រជុំជនមួយៗ សឹងនៅមានរូបនិងឈ្មោះជាប់មកដល់សព្វថ្ងៃនេះច្រើនអន្លើ ដូចយ៉ាង អង្គតាសោម, អង្គតារាជ, អង្គស្នួល ជាដើម)។
មកពីភាសាសំស្ក្រឹត និងបាលី
From Sanskrit and Pali.
ប្រភពក្នុងវចនានុក្រម៖ (សំ.បា.)
