ពាក្យខ្មែរ ២៥២៨៥ ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ។
ប្រធានបទផ្សេងទៀត · ២៥២៨៥ ពាក្យ
ឈ្មោះល្បែងមួយយ៉ាង មានកូន ៣២សម្រាប់លេងដើរលើក្ដារបួនជ្រុងមានក្រឡា ៦៤; បណ្ដាកូនទាំង ៣២នោះមានកូន ២ហៅថា ខុន ទុកជាស្ដេចទ្រង់រាជ្យ, មានកូន ២ហៅថា នាង ទុកជាព្រះអគ្គមហេសី, មានកូន ៤ហៅថា គោល ទុកជាសេនាបតី ឬ មេទ័ព, មានកូន ៤ហៅថា សេះ, មានកូន ៤ហៅថា ទូក, មានកូន ១៦ហៅថា ត្រី ទុកជាសេនាទាហានរេហ៍ពលរៀបជារបៀបសេនាកងទ័ពមានអង្គ ៤ជាល្បែងសម្រាប់លេងឱ្យឈ្លាសវៃក្នុងកលឧបាយរបស់អ្នកចម្បាំងក្នុងសម័យបុរាណ :
បួន (៤) :
ដែលមានជ្រុងបួន; បួនជ្រុង, ក្រឡា ៤ជ្រុងស្មើភាគ។
សភាវៈសម្រាប់បំភ្លឺ ជាចម្បងជាងពន្លឺទាំងអស់ ដែលភ្លឺក្នុងវេលាយប់ :
ដំណើរព្រះចន្ទ :
កាលរដូវដែលកំណត់តាមដំណើរព្រះចន្ទក្នុងឆ្នាំមួយៗ ចែកជារដូវមាន ៣គឺ ហេមន្តៈ រដូវរងា មាន ៤ខែ រាប់តាំងពីថ្ងៃ ១រោច ខែកត្តិក ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែផល្គុន; គិម្ហៈ រដូវក្ដៅមាន ៤ខែ រាប់ពីថ្ងៃ ១រោចខែផល្គុន ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែអាសាឍ; វស្សានៈ រដូវភ្លៀងមាន ៤ខែ រាប់ពីថ្ងៃ ១រោចខែអាសាឍ ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែកត្តិក; រួមទាំងបីរដូវ ជា ១២ខែ ត្រូវជា ១ឆ្នាំ, តែបើឆ្នាំ ដែលមានអធិកមាសលើក ខែអាសាឍ ២ដង នោះ ត្រង់គិម្ហៈរដូវមាន ៥ខែ គឺរាប់ពីត្រឹមថ្ងៃ ១រោចខែផល្គុន ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែទុតិយាសាឍ, ឆ្នាំនោះមាន ១៣ខែ, ហៅថា ឆ្នាំមានអធិកមាស។ បើឆ្នាំមានអធិកវារៈ ត្រង់ខែជេស្ឋត្រូវមាន ៣០ថ្ងៃ ខុសពីធម្មតា។
ឈ្មោះប្រាសាទមួយនៅខាងមុខគេបង្អស់ ក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ចតុម្មុខក្រុងភ្នំពេញ។
ដំណើរកម្សាន្តរបស់គូស្វាមីភរិយាដែលទើបរៀបការរួចថ្មីៗ :
ឈ្មោះឈើមានខ្លឹមក្រអូប :
មណ្ឌលព្រះចន្ទ, វង់ព្រះចន្ទ, រូបព្រះចន្ទ។
រស្មីព្រះចន្ទ។
ស្នាមព្រះចន្ទ, រូបព្រះចន្ទ, ស្នាម ឬ គ្រឿងសម្គាល់ក្នុងវង់ព្រះចន្ទ្រ។
ប្រដាប់សម្រាប់ទល់ :
រុក្ខជាតិម្យ៉ាងដែលដុះនៅក្នុងទឹក ឬដីសើម, មានដើមទោលមានស្លឹកពណ៌បៃតង តូចស្តើង មូល ហើយឆែកជាបីឬជាបួន អាចយកមកធ្វើជាបន្លែ ឬជាឱសថព្យាបាលជំងឺផ្សេងៗបាន :
ពន្លឺព្រះចន្ទ (ពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ)។
(ម.ព. ចំទាល)។
ប្រដាប់សម្រាប់ស្ទាល់, សម្រាប់ស្ដឹងសំពត់ដែលកំពុងត្បាញឱ្យតឹងកុំឱ្យរួញសាច់។
បាច់ផ្ដៅចំនួន ២០ដើម ចងជាសំណុំរួចបត់ជាពីរ :
